Đểu Cáng

Đọc Văn Minh vật chất của người Việt (Phan Cẩm Thượng) mới biết nghĩa của từ Đểu Cáng. Đểu Cáng là từ chỉ người gánh thuê. "Đểu" là một người gánh hai thúng hai bên. "Cáng" là hai người gánh chung một đòn, thúng ở giữa.

Tại sao bây giờ Đểu Cáng lại có nghĩa xấu xa như vậy. Những người lao động lam lũ đã có tội tình gì chăng?

Nếu đúng như Phan Cẩm Thượng nói, Đểu Cáng phải có nghĩa là Tử Tế.

Tự dưng lại muốn xem phim Chuyện tử tế của đạo diễn Trần Văn Thuỳ.

Công việc, sở thích & Nobel Vật lý 2009

Cách đây mấy hôm, khi đọc tin về việc trao giải Ig Nobel - một giải thưởng mà tôi rất thích, tôi nhận ra rằng, mùa giải Nobel 2009 đã bắt đầu.

Như mọi năm, thông thường tôi chỉ quan tâm đến giải Nobel cho các lĩnh vực, xếp theo thứ tự ưu tiên, là Kinh tế, Văn học & Hoà bình. Một lĩnh vực khác mà tôi cũng rất quan tâm là Toán học, thì lại không có giải Nobel, mà lý do như người ta giải thích, chỉ là do Nobel có tình địch là một nhà Toán học. -:). Nói vậy để thấy rằng, Nobel Vật lý chưa bao giờ là giải thưởng mà tôi quan tâm hoặc nhớ đến.

Nhưng Nobel Vật lý 2009 là một ngoại lệ. Viện Khoa học Hàn lâm Thụy Điển đã chọn 3 nhà vật lý ứng dụng (lần đầu tiên) để trao giải năm nay, cho những phát minh của họ về lĩnh vực "ánh sáng" - những phát minh có liên quan trực tiếp đến công việc & sở thích của tôi.

#1: Là Charles K. Kao, một ông già 75 tuổi gốc Thượng Hải nhưng nay mang hai quốc tịch Anh & Mỹ, nhờ công lao phát minh ra sợi quang. Năm 1966, ông kết luận rằng cần phải dùng sợi thuỷ tinh có độ tinh khiết rất cao mới có thể chuyên chở ánh sáng trên một quãng đường dài, và ông đề xuất chế tạo những sợi này từ hợp chất của ôxit xilic nóng chảy. Đó chính là cáp quang được dùng cực kỳ rộng rãi trong ngành viễn thông ngày nay, trong đó có mạng HFC - mạng lai cáp quang & cáp đồng trục vốn đang gắn liền với công việc kinh doanh của Công ty tôi. Tầm quan trọng của phát minh này được phát biểu một cách ngắn gọn như sau: "Chiếc bánh xe đã làm được những gì trong ngành giao thông thì sợi quang cũng làm được những điều tương tự với ngành viễn thông". Nhưng tôi tin là nó còn làm được nhiều hơn thế.

#2&3:  Là George E. Smith và Willard S. Boyle, hai người đã phát minh ra bộ cảm biến "tích điện kép" Charge-Couples Device CDD - trái tim của hầu hết các thiết bị chụp ảnh số hiện nay. CCD cho phép biến ánh sáng thành tín hiệu điện, bắt lấy các tín hiệu này rồi tạo ra các hình ảnh bằng các điểm màu nằm cạnh nhau. Công nghệ này được hai ông hợp tác và phát minh khi còn làm cho Bell Laboratories vào năm 1969. CCD đã tạo ra một cuộc cách mạng giống như những gì kính viễn vọng đã tạo ra cho ngành thiên văn học: một cuộc cách mạng cho các ngành Nhiếp ảnh, Truyền hình và Điện ảnh. Công nghệ hình ảnh đã không tiến xa đến vậy nếu không thiếu đi CCD. Tất nhiên, nếu không có nó, tôi cũng không thể xem lại "ngay tắp lự" sản phẩm của mình sau mỗi cú bấm cò máy ảnh.

Nếu như có một mối liên hệ, thì chính là ở chỗ CCD đã giúp chúng ta có thể số hoá được hình ảnh để rồi các hình ảnh đã được số hoá đó lại có thể dễ dàng được truyền đi bằng cáp quang một cách nhanh chóng.

Bình luận về giải thưởng năm nay, có người cho rằng Viện Hàn lâm Hoàng gia Thụy Điển đã "quá thận trọng" khi dành thời gian quá dài để kiểm tra hiệu quả của các phát minh: Kao mất 43 năm, còn Smith & Boyle mất 40 năm.

Rất may là cả ba ông đều còn sống để có thể nhận các cú điện thoại báo tin vui "nặng cách phát âm Thụy Điển".

Tư duy Kinh tế Việt Nam 1975-1989

Tối nay đã đọc được 50 trang của cuốn sách. Quả là không phí tiền khi nghe lời quảng cáo của bác Osin, còn bác Đặng Phong thì đúng là "danh bất hư truyền". 

Đúc rút sơ bộ được 2 vấn đề:

#1: Không phải mọi quảng cáo đều đi quá xa so với sự thật. Quan trọng là người quảng cáo là người như thế nào.

#2: Lịch sử không phải là một cái gì quá khô khan. Quan trọng là người kể lại nó là người như thế nào.

Đọc Lịch sử kinh tế, lại chôm được một đoạn thơ của Marxim Gorki về CON NGƯỜI:

Đi một mình trong sương mờ của những sai lầm

Đạp lên trên tro tàn của những định kiến cũ kỹ

Sau lưng là bụi tàn của những đám mây nặng trĩu đã thuộc về quá khứ

Trước mặt là bao nhiêu điều nan giải đang chờ đón lạnh lùng

Những điều nan giải là hằng hà sa số

Như những vì sao trong đáy thẳm của bầu trời

Và đường đi của con người là vô tận

Thank you for the music

Khởi đầu là trang SGTT.

Đang trong lúc mọi nơi sôi sục lên vì vụ giải tán IDS thì trang này lại làm một bài dài phỏng vấn bác Phạm Duy Hiển về... lối sống. Đã thế lại còn ghi chú rất rõ ràng rằng ông là "cựu" thành viên IDS.

Nghĩ một lúc cũng thấy logic, vì sống thì phải cãi. Do đó, "lối tranh cãi" hay nôm na là cãi theo kiểu gì cũng là một phần của lối sống. Vì thế, mục Giá trị sống của SGTT cho chạy feature về một thành viên của một cái viện chuyên về cãi, cho dù cái viện đó giờ đã tự giải tán, thì cũng là hợp với lẽ tự nhiên.

Trong bài, bác Hiển có nói một câu tự trào làm mình ngạc nhiên: "Từ lúc nghỉ hưu mình thật sự được tự do. Tự do làm việc, nghỉ ngơi, giao tiếp, nhưng trên hết là tự do cô đơn trong cái không gian học thuật nhỏ bé của mình".

Có lẽ, sau hàng nghìn năm bắc thuộc, "tự do" đã trở thành ham muốn bậc nhất, đến mức ham muốn đó đã ngấm vào máu thịt của mọi người dân Việt. Đến mức hai chữ Tự do đã trở thành một phần trong Slogan của nước Việt bây giờ, thậm chí còn đứng trước cả Hạnh phúc, như một điều kiện cần phải có cho Hạnh phúc.

Vậy mà phải đến lúc nghỉ hưu mới có được tự do "thật sự". Như thế nghĩa là suốt mấy chục năm chưa nghỉ hưu, một nhà khoa học đáng kính như Giáo sư Hiển không được thực sự tự do, hiểu như lập luận ở trên là chưa có hạnh phúc thực sự? Trớ trêu là ở một đất nước tuy nghèo nhưng được đánh giá là một trong những nơi mà con người ở đó cảm thấy hạnh phúc nhất thế giới, cái tiền đề cho hạnh phúc lại chưa được "thật sự".

Nhưng thôi, đến như bác Hiển mà còn phải chấp nhận như vậy, thì cái sự thiếu tự do của mình âu cũng là lẽ thường tình, "có gì mà phải ngợi", đúng không?

Nhưng mình chỉ ngạc nhiên là bác Hiển dùng chữ hay quá: "tự do cô đơn". Từ trước đến giờ mình cứ nghĩ, cứ đánh đồng sự tự do và sự cô đơn, cho rằng tự do hay cô đơn thì cũng là một mà thôi, và cô đơn chính là một biểu hiện của sự tự do, nhưng là một biểu hiện đối lập. Nếu như hầu hết con người sợ hãi sự cô đơn, thì tự do lại chính là trạng thái mà người ta mong đạt được nhất.

Nói vậy thôi chứ nhiều lúc có những gã lại không muốn được tự do, lại muốn ràng buộc mình vào một mối quan hệ nào đấy: quan hệ yêu đương. Gì chứ đang yêu (ràng buộc) mà bị bỏ rơi (được tự do) thì chán ốm. Chán đến nỗi Freddie Mercury đã phải nêu một tuyên ngôn bất hủ về sự tự do trong câu mở đầu của bài It's a Hard Life: "I don't want my freedom" và rồi nối tiếp ngay sau đó: "There's no reasons for living with a broken heart". Có tự do dưng mà tim vỡ rồi thì sống làm qué gì nữa, nhỉ.

Sở dĩ đọc câu nói của bác Hiển, mình lại nhớ ngay đến Queen với It's a Hard Life với câu mở đầu như trên chính là vì, đã có một thời gian dài cách đây rất lâu, mình đã nghĩ như vậy: I don't want my freedom.

Chợt nhớ ra rằng mình lớn lên bằng mồ hôi nước mắt của bố mẹ, nhưng âm nhạc chính là cái đã cưu mang mình, một thứ "shelter from the storm", như Bob Dylan đã hát thế. Có lẽ hôm nào cũng phải làm một bài tổng kết lại xem âm nhạc đã cho mình những gì. Có nhiều thứ, nhưng chắc chắn là nặng nợ.

Vì vậy, chẳng có lý do gì để không nói "Thank you for the music", nhỉ? Thì đây:

Thank you for the music, the songs I'm singing

Thanks for all the joys they're bringing

Who can live without it, I ask with all honesty

What would life be?

Without a song or a dance what are we?

So I say: Thank you for the music, for giving it to me.

Ghi chú: Bấm vào các chữ có hyperlink để đọc, nghe và xem chi tiết.

Lưu Quang Vũ & Cà phê

1. Hôm nay vô tình lại được đọc một bài về Lưu Quang Vũ, mới biết ông là một "tay" lang bạt cà phê có hạng, từ thời miền Bắc này còn ít người nghiền cà phê. Ngồi cà phê nhiều, đến nỗi ngấm vào người, xuất khẩu thành thơ lúc nào không biết, do vậy, cà phê xuất hiện nhiều trong thơ, văn và cả những lá thư ông gửi cho người bạn đời cũng rất nổi tiếng của ông: Xuân Quỳnh.

Cà phê trong thơ của Lưu Quang Vũ có nhiều, nhưng thích nhất hình ảnh này:

Hoà bình đến mong manh,

Nhiều tin đồn mà chẳng có gì ăn

Người đông phố chật

Quán cà phê mở khắp nơi

Một ngày người ta uống

Bao nhiêu đen tối vào người

Nếu không có hai câu đầu, chắc ai cũng nghĩ rằng Lưu Quang Vũ đang viết về Hà Nội những ngày đầu thế kỷ XXI.

2. Lần mò đọc thêm những gì ông viết, đặc biệt là những lá thư ông gửi Xuân Quỳnh, rồi những thư Xuân Quỳnh gửi cho ông, chợt nghĩ lan man rằng nếu giả sử bây giờ họ còn sống, hoặc thời đó đã có blog, thì hai ông bà hẳn phải đứng trong hàng ngũ những bloggers "hot" nhất của Việt Nam.

Càng thấm thêm về việc công nghệ đã làm thay đổi mạnh mẽ cách giao tiếp của con người đến mức nào. 

Cầu Long Biên

Điều gì khiến anh bị thu hút bởi cây cầu Long Biên đến như vậy?

Cây cầu này thu hút tôi ở khía cạnh thẩm mỹ, theo nhiều cách, đó là một tác phẩm nghệ thuật được tạo nên bởi rất nhiều bàn tay, khối óc, tạo nên bởi lịch sử mà nó khoác lên mình. Tôi cũng bị không gian sống xung quanh cầu lôi cuốn. Đó là điểm gặp gỡ của sự thay đổi về ý thức xã hội, từ thời kỳ thuộc địa đến nay, và hiện tại là nơi nương tựa, ẩn náu của những mảnh đời bất hạnh, những người vô gia cư và nghèo khổ bị cuộc sống kinh tế bỏ lại phía sau.

Nhưng điều khiến tôi đặc biệt thích thú ở cây cầu này là tính ẩn dụ hàm chứa trong nó, một gạch nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai; giữa sự nghèo khổ và thịnh vượng; giữa niềm vui chiến thắng và nỗi đau.

* * *

Douglas Jardine trả lời phỏng vấn SGTT, nhân triển lãm ảnh cá nhân của anh về cầu Long Biên, khai mạc hôm 22/8 tại Ngôi nhà Nghệ thuật, 31A Văn Miếu, Hà Nội.

Douglas Jardine là người Mỹ, nhưng là giảng viên môn Lịch sử Nghệ thuật của Đại học Hà Nội. Anh "chuyên trị" chụp máy phim đen trắng, và bắt đầu với máy phim từ năm... 9 tuổi.

"Đặc thù khi sử dụng loại máy ảnh của tôi là anh không thể chụp chân dung một người mà đứng từ xa được. Tôi phải đứng rất gần và vì thế tôi phải mất nhiều công mới có được một bức ảnh. Phải làm quen, nói chuyện, đi cùng, thậm chí là sống cùng họ." 

Nhà thơ Việt Phương

Việt Phương:

Tranh cãi ồn ào quanh chiến lược

Bên hồ nườm nượp gái trai đi

Bao nhiêu lý luận bao nhiêu nước

Chảy dưới cầu kia để lại gì?

"Có lẽ tôi đã làm xong việc sống hỏng đời mình"

Đã tắt thêm một ngôi sao trên bầu trời nhạc Pop

Cả buổi sáng không vào mạng, thành ra đến trưa mới biết tin. Ngồi ăn trưa ngó qua BBC, thấy Headlines đỏ rực toàn tin tức về cái chết của ông vua nhạc Pop một thời: Michael Jackson.

Không hiểu sao mình lại thấy thế là mừng cho Michael. Cái chết có lẽ sẽ xoá sạch những đàm tiếu của người đời về những năm cuối cùng ngập trong scandals của anh, để chỉ còn âm nhạc ở lại. Chắc chắn, lịch sử âm nhạc thế kỷ XX sẽ không thể quên, ít nhất cũng phải nhắc đến anh bằng một từ: xuất sắc.

Mình không phải là người quá hâm mộ Michael, nhưng những gì anh cống hiến cho nhạc Pop thật là đáng nể, không thể nào phủ nhận.

Bất chấp lối sống phóng túng đến cực độ, bất chấp những scandals đã nhấn chìm toàn bộ sự nghiệp của Michael trong suốt hơn một thập niên cuối cùng, người hâm mộ chắc chắn không thể không tiếc thương cho một tài năng đã mất.

Những bước nhảy moonwalk sẽ mãi mãi đi vào lịch sử. Có lẽ giờ đây, Michael đang nhún nhảy những bước quen thuộc của mình trên mặt Trăng, nơi anh đến gặp chúa Trời và làm đảo lộn cuộc sống nơi Thiên đàng bằng âm nhạc và vũ đạo của mình, như anh đã từng thể hiện trong album Dangerous.

Dù sao, anh cũng là một hỗn hợp, một sự pha trộn của thiên tài & tội lỗi (cho dù những tội lỗi của anh chưa bao giờ được chứng minh), một tay leo núi thiên tài đã ngã xuống ngay tại đỉnh cao mình vừa chinh phục được. Ngoài cống hiến của anh trong lĩnh vực âm nhạc, Michael cũng là một giảng viên xuất sắc cho chúng ta những bài học sống động về sự phù phiếm của đồng tiền.

Sống như mình muốn

Ai cũng muốn được sống như mình muốn, nhưng giữa cái "muốn" và cái "làm được" thường có khoảng cách. Với ông DTQ, có lẽ khoảng cách này bằng không. Sống được như vậy quả thực là khó, có lẽ chỉ dân sử mới đạt được.

Bài viết về DTQ có rất nhiều, nhưng đây là bài tương đối đặc sắc, có nhiều đọan hay, nên trích lại ở đây:

... Nhưng có lẽ cái tạo cho mình một chút gì đó được gọi là bản lĩnh hay sắc thái riêng thì chính là nghề sử. Nghề sử tạo cho mình vốn sống, vốn sống của chính mình và vốn sống của người khác. Nó làm cho mình có một cái nhìn bình thản, nhất là khi mình ngày càng có tuổi. Bình thản là vì người ta thấy mọi cái xảy ra nó đều có lý của nó. Người ta có thể so sánh chuyện này với chuyện kia đã từng xảy ra, hay lặp lại, hay số phận của con người này với người kia có thể lên đến đỉnh cao của vinh quang vẫn có thể bị rơi xuống đáy vực thất bại, tất cả với tôi không có gì là lạ. Bình thản giúp tôi không bao giờ lý tưởng hoá vấn đề nên tôi không thấy thất vọng, không cực đoan trước mọi biến cố cuộc đời. Ví dụ như tình trạng rất bất công xã hội, giầu - nghèo khiến cho nhiều người cảm thấy bức xúc, nhưng tôi nhìn trong sự phát triển của đất nước thì điều đó là không thể khác được.... 

....Đã một thời chúng ta hay bàn về vấn đề ai thắng ai. Nhưng rồi mình nghĩ ở đời chẳng ai thắng ai. Rồi ai hơn ai? Chưa chắc ai hơn ai. Nhưng cái này thì có: Ai cần hơn ai? Khi anh được mọi người cần hơn ai thì đó là khi năng lực của anh, giá trị của anh có thể giúp được người khác, có thể đặt giá. Khi vợ mình đau đẻ thì ông xích lô quan trọng hơn ông Tổng Bí thư (cười!)....

------------

“Từ nhãn quan của nghề sử, tôi sống bình thản, sống như mình muốn” - Nhà sử học, Đại biểu Quộc hội Dương Trung Quốc bộc bạch.

Ông có thể cho biết quan niệm của mình về tư duy hiện đại của một người đàn ông?

Ông Dương Trung Quốc: Tư duy con người có thể được kích bằng hai chiều: trục hoành là vị thế của mình trong đời sống xã hội và trục tung là tuổi tác. Tôi nay đã 62-63 tuổi, là tuổi đã có tích luỹ kinh nghiệm sống. Hoàn cảnh của tôi ít bị đảo lộn, ít bị thay đổi, bươn chải. Lý lịch của tôi có thể nói là rất đơn giản. Tôi sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Học và làm chỉ một nghề, là nghề sử, ở một cơ quan duy nhất. Ngoài ra tôi tham gia hoạt động xã hội. Nếu nói về thiệt thòi thì tôi chỉ có thiệt thòi lớn nhất là bố tôi mất khi tôi chưa ra đời. Mẹ tôi là tư sản. Nhưng cân bằng với hoàn cảnh này tôi lại có ông bố liệt sĩ nên so với những người khác cùng thời với mình thì tôi ít bị vùi dập. Như thế có thể nói cuộc sống của tôi đơn giản, trải nghiệm cũng đơn giản. Nhưng có lẽ cái tạo cho mình một chút gì đó được gọi là bản lĩnh hay sắc thái riêng thì chính là nghề sử. Nghề sử tạo cho mình vốn sống, vốn sống của chính mình và vốn sống của người khác. Nó làm cho mình có một cái nhìn bình thản, nhất là khi mình ngày càng có tuổi. Bình thản là vì người ta thấy mọi cái xảy ra nó đều có lý của nó. Người ta có thể so sánh chuyện này với chuyện kia đã từng xảy ra, hay lặp lại, hay số phận của con người này với người kia có thể lên đến đỉnh cao của vinh quang vẫn có thể bị rơi xuống đáy vực thất bại, tất cả với tôi không có gì là lạ. Bình thản giúp tôi không bao giờ lý tưởng hoá vấn đề nên tôi không thấy thất vọng, không cực đoan trước mọi biến cố cuộc đời. Ví dụ như tình trạng rất bất công xã hội, giầu - nghèo khiến cho nhiều người cảm thấy bức xúc, nhưng tôi nhìn trong sự phát triển của đất nước thì điều đó là không thể khác được. Cũng như lịch sử dân tộc mình chưa bao giờ trải qua sở hữu. Bây giờ là cơ hội duy nhất mà chúng ta đang khát sở hữu, khắc phục được cái thực tại hàng ngàn năm qua Việt Nam phải lựa chọn một cách sống bên cạnh người Tầu, lấy làng xã làm hạt nhân. Làng xã là một xã hội khép kín, cực kỳ bền vững và câu kết với nhau nhưng lại dựa trên nền tảng không phân hoá được giai cấp. Khẩu hiệu lấy của người giầu chia cho người nghèo trong suốt chiều dài lịch sử như một ngọn cờ tụ nghĩa. Nhưng khi mà vượt ra khỏi khuân khổ vốn có mà hội nhập với thế giới như hiện nay thì ta đã bộc lộ nhiều điểm yếu. Và chính bây giờ nếu nhìn theo góc độ nghề nghiệp thì tôi cho là thực chất ta đang bước vào thời kỳ tích luỹ tư bản chủ nghĩa nguyên thuỷ, giai đoạn mà mà thiên hạ đã từng trải qua từ hàng trăm năm trước đây với cực kỳ đau khổ của chiến tranh, của bóc lột nô lệ… Bước đi lịch sử của mình bây giờ không thể làm như ngày xưa được, không thể đi xâm lược ai cũng không thể buôn bán nô lệ được. Duy nhất có thể vận hành ở đây lúc này là các nhân tố: đất đai,  quyền lực và cơ hội (trong cơ hội có cả tài năng và năng lực vận hành). Ba nhân tố này nó khắc phục, thay thế cho những chuyến vượt biển, cướp biển. cướp nô lệ hay những chuyến đi tìm vàng… ngày trước. Nhìn xã hội, đôi khi ta thấy nó bất bình thường, bất công, nhưng hệ quả tất yếu của nó là tạo ra một tầng lớp hữu sản. Và chừng nào có được một tầng lớp hữu sản thì mới có dân chủ. Đó là quyền được tồn tại cùng với tài sản của mình, dựa trên nền tảng của sở hữu tư nhân. Khi đó ta mới hội nhập thế giới được. Hay như hiện nay đơn từ của dân nhiều là thế, tôi cho rằng đó không có gì lạ. Còn nhớ trước đây có thời kỳ, người ta triệt hạ cả một chủng tộc người da đỏ để chiến giữ đất đai, xác lập quyền sở hữu.

Tôi đang đi ở giai đoạn cuối cuộc đời và chỉ muốn để lại một ấn tượng gì đó đối với những người biết mình. Cũng có nghĩa là tôi không muốn để lại cái gì quá cao siêu. Và mình sống như mình muốn.

Nói như thế có thể hiểu ông là người rất có nhiệt huyết. Nó từ đâu ra? 

Ông Dương Trung Quốc: Nhiệt huyết thể hiện sự ham sống. Đừng nghĩ đến cái gì ghê gớm, quá cao siêu quá, đừng ảo tưởng mà hãy nghĩ những người sống với anh đang nghĩ về anh như thế nào, hãy tạo ra một giá trị đối với người ta, tạo ra tình cảm đối với người ta. Vì mấy trăm năm sau người ta chỉ nhớ được một hai cái tên thôi, nên đừng có tham vọng lưu danh. Cho nên mình rất trân trọng những mối quan hệ mình có trong cuộc sống. Người ta hay hỏi hạnh phúc là gì? Nó chỉ là một phân số mà tử số là hiện thực mà mẫu số là mơ ước. Nếu anh biết cách điều chỉnh thì lúc nào anh cũng thấy thoả mãn. Khi anh không biết điều chỉnh thì đừng có quá nhiều khát vọng. Phải tự tạo ra sự mãn nguyện. Không ai mang lại cho anh cả. Ngay cả với những cái mà người ta cho mình làm liều thì cũng phải tự định lượng được.

Ông đã liều?

Ông Dương Trung Quốc: Nhiều lần rồi chứ, ngay cả những khi mình phát biểu. Phải thử chứ!

Tại sao ông lại dám thử trong khi nhiều người, nhiều đại biểu Quốc hội vẫn  còn e ngại?

Ông Dương Trung Quốc: Vì quan trọng là do người ta còn sợ chính mình. Đôi khi người ta hay sợ ma là vì thế.

Ông có biết từng có sự can thiệp của ban nọ, bộ kia đối với báo chí, khuyến cáo họ không nên nếu như không nói là không được phỏng vấn một số vị đại biểu Quốc hội trong đó có ông?

Ông Dương Trung Quốc: Tôi biết quá đi chứ! Ngày tôi mới bắt đầu vào Quốc hội, tại phiên họp đầu tiên năm 2002, có một cảm hứng từ một ông thầy của tôi truyền lại, rằng tại sao Quốc hội lại bầu một người lấy một người, đã khiến tôi phát biểu về vấn đề dân chủ, rất hồn nhiên. Thời trước, thời Cụ Hồ, từ 72 người  của Hà Nội chọn ra 7 người vẫn là những người xứng đáng đấy thôi. Tối hôm đó sau khi đi đánh tennis về, nghe vợ tôi nói có một vị có tuổi là cử tri ở phố Lý Nam Đế đến muốn gặp. Sáng hôm sau, ông ấy lại đến và nói với tôi: “Tôi rất tán thành và rất thích ý kiến phát biểu của anh, nhưng cũng phải nói cho anh biết thế này”. Và ông ấy đưa cho tôi xem một văn bản mà người ký lại là bạn cùng học lớp sử với tôi, ông Nguyễn Hồng Vinh, hồi đó là Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó ban thường trực Ban Tư tưởng văn hoá trung ương (nay là Ban Tuyên giáo trung ương) chỉ thị cho báo chí như thế. Tôi hơi bất ngờ nhưng không ngạc nhiên. Tôi chủ động tránh gặp gỡ báo chí nhưng anh em bảo tôi cứ cho họ hỏi bình thường.

Sau sự việc này ông có phải hạn chế hơn hay dè dặt?

Ông Dương Trung Quốc: Không! Mình đã từng trả lời từ lâu trên báo Công an: Cái đầu phải làm nên cái cổ. Mục đích của mình là nói. Nói phải suy nghĩ. Đừng bao giờ để cái đầu lìa khỏi cổ. Sự không ngoan là quan trọng nhất của con người. Đừng có làm gì cực đoan.

Trong số các đại biểu Quốc hội có người tâm sự rằng: Phát biểu như đại biểu Dương Trung Quốc chắc chỉ làm được một nhiệm kỳ là nghỉ. Ông nghĩ sao?

Ông Dương Trung Quốc: Tôi vẫn thường trả lời những câu hỏi như thế này, kể cả khi trả lời những người nước ngoài, rằng: Cho đến nay chưa hề có bất kỳ một áp lực nào, hay có ai vỗ vai, nhắc nhở đối với tôi. Đây không phải là tôi bênh vực gì cho chế độ. Đôi khi tôi cũng hơi giật mình không hiểu vì sao mình lại như thế. Cũng có thể vì mình có ba lợi thế: Không phải là đảng viên, làm sử và làm báo.

Thế còn cái vụ ông, một người không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam mà vẫn được “đặc cách” bổ nhiệm làm Tổng biên tập tạp chí Xưa và Nay?

Ông Dương Trung Quốc: Chính tôi cũng không hiểu tại sao lại như vậy, kể cả cái chức Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử. Có người nói đùa tôi là do bên ngành An ninh cài cắm vào đó…

Trở lại cái nhiệt huyết mà ông nói đó là do ông “ham sống”. Là ham sống thế nào thưa ông?

Ông Dương Trung Quốc: Đơn giản là tôi muốn làm như thế. Đã một thời chúng ta hay bàn về vấn đề ai thắng ai. Nhưng rồi mình nghĩ ở đời chẳng ai thắng ai. Rồi ai hơn ai? Chưa chắc ai hơn ai. Nhưng cái này thì có: Ai cần hơn ai? Khi anh được mọi người cần hơn ai thì đó là khi năng lực của anh, giá trị của anh có thể giúp được người khác, có thể đặt giá. Khi vợ mình đau đẻ thì ông xích lô quan trọng hơn ông Tổng Bí thư (cười!). Khi bà con đang cần đến mình thì mình thấy được giá trị của mình. Có thể mình chưa giúp được bà con cho đến đầu đến đũa nhưng quan trọng là mình luôn luôn làm hết lòng.

Có bao giờ ông lượng được sự ảnh hưỏng của những lời nói và hành động của mình đối với sự phát triển của xã hội?

Ông Dương Trung Quốc: Nói là không biết thì không phải nhưng thực sự là tôi không quan tâm đến điều này. Chưa bao giờ mình chủ ý quan tâm đến môt bài phát biểu nào của mình được phát trên TV trừ trường hợp ngẫu nhiên bắt gặp. Chưa bao giờ mình đi tìm một bài báo nào phỏng vấn mình.

Với một nhãn quan “Bình thản”, dường như ông có một niềm tin tưởng, hy vọng tương đối tốt vào tương lai?

Ông Dương Trung Quốc: Tôi là một người luôn luôn nhìn hoàn cảnh lạc quan, sáng sủa.

Trong Quốc hội có nhiều người cũng tâm huyết như ông nhưng họ lại nghĩ khác…

Ông Dương Trung Quốc: Đấy là do họ quá gắn bó với chế độ.

Ông có biết hiện nay trên mạng người ta đồn thổi về một lời “sấm truyền” của cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm?

Ông Dương Trung Quốc: Mình quan niệm lời sấm truyền có thể có thật trong xã hội nhưng quyết định giá trị của nó lại là đời sống thực tại. Hay nói cách khác người ta vận vào đó mà ước vọng.

Ông cũng thế, cũng vịn vào ước vọng như thế mà tin tưởng vào tương lai?

Ông Dương Trung Quốc: Cuộc sống hiện nay thay đổi quá nhanh mà chúng ta phải cố gắng phấn đấu để theo kịp nó. Tôi là người luôn cảm thấy mình rất thiếu thời gian. Không biết từ bao giờ tôi luôn có nỗi ám ảnh mình sẽ chết trẻ (cười!). Thế là tự nhiên mình có cảm giác rất tiếc thời gian. Tiếc đến mức không bao giờ mình đánh bạc. Không phải là mình cho rằng đánh bạc là xấu. Cũng như ở nhà không bao giờ mình tắt đèn hay tắt TV. Mình luôn muốn làm việc. Ngủ thì thôi, cứ tỉnh dậy là làm.

Ông làm việc như thế thì vợ con có phàn nàn gì không?

Ông Dương Trung Quốc: Bà ấy quá hiểu và tôn trọng những thói quen của tôi.

Quan niệm của ông về gia đình?

Ông Dương Trung Quốc: Gia đình là cái bến. Không có bến thì con thuyền không thể đi đâu được. Nhưng mình không thể chỉ loanh quanh ở bến.

Ông có phải băn khoăn về sự ngưỡng một của các người đẹp dành cho ông? Mà ông thì khá đẹp trai…

Ông Dương Trung Quốc: Đôi khi mình vẫn công khai quan niệm của mình, rằng: Kẻ tham lam chỉ có thêm, không có bớt. Nếu những người đó cũng chấp nhận như thế thì mình… Ok (cười!).

Ông có e ngại gì khi vợ ông đọc được những dòng này?

Ông Dương Trung Quốc: Vợ tôi thường hay nói đùa: Đàn ông các anh 10 ông thì cả 11 ông đều “hư”, càng già thì càng “đổ đốn” (cười!). Bà còn nói là rất thích mình được bầu làm đại biểu Quộc hội vì cho rằng (tôi nói ngoài lề thôi đấy nhá): như thế là gửi được mình vào một cái... “Nhà trẻ vĩ đại”… (lại cười!)

Ông có trù tính gì cho công việc trong tương lai?

Ông Dương Trung Quốc: Hoạt động xã hội đã ngấm vào máu mình rồi. Hiện nay mình tham gia thêm Chủ tịch Hội UNESCO Hà Nội. Mình đang tham gia xây dựng hệ thống các thư viện trong nhà tù và hoàn trả lại các sắc phong xưa do bạn bè khắp nơi trên thế giới sưu tầm được trao gửi tôi từ nhiều năm qua cho chủ nhân của nó là nhân dân các địa phương trên khắp cả nước sau khi giám định lại.

Cảm ơn ông!

Ngọc Kha-Hoàng Đình thực hiện 

Cù Huy Hà Vũ, Again

Mới tháng trước tôi mới có một entry về gã này. Tôi hơi mạo muội khi gọi là "gã", nhưng hãy cho tôi gọi thế bởi tôi chỉ dùng từ đó để gọi những người mà tôi cảm thấy "hay hay". "Gã" của tôi hoàn toàn không có nghĩa xấu như những định kiến hay những mô tip văn chương thông thường hay gán cho từ này. "Gã" đối với tôi là một cái gì đó đáng yêu, đáng được trân trọng.

Như đã nói trong entry trước, tôi đã có tí thay đổi trong quan niệm về gã. Trong tuần này, gã đã mang cho tôi 2 ngạc nhiên liên tiếp, hai sự kiện củng cố thêm cho quan niệm của tôi.

Đầu tiên phải kể đến bài thơ gã làm khi cụ Võ An Ninh mất. Mặc dù làm một nghề rất "pro" là luật sư, chất "nghệ" trong gã vẫn không hề thuyên giảm, mà tôi đoán phần lớn là do cái gien di truyền lại từ ông cụ thân sinh ra gã. Xin được chép lại ở đây bài thơ:

Khóc Võ An Ninh

Võ An Ninh, Võ An Ninh!

Thoảng nghe súng đạn đầy mình

Máy ảnh cầm tay vài cỗ

Dặm xa chớp loé nhân tình.

Chết đói (1) nằm cùng Thuỷ mặc (2)

Tháp thiêng lộn ngược mà kinh! (3)

Lặng lẽ  trăm năm  Tối - Sáng 

Trắng - Đen một cõi thênh thênh.

Hẳn Ông dẫu về Bên ấy

Chụp Đời tợ thuở bình sinh.

Còn đây là chân dung Võ An Ninh do gã hoạ:

Nhưng quả thứ hai mới thực sự là một "ngạc nhiên bom tấn". Vẫn biết gã đã nổi danh với những kiện tụng đình đám, nhưng "cú" kiện tụng đề ngày 11/6/2009 của gã thì quả là vô tiền khoáng hậu ở Việt Nam. Ngày này xứng đáng được ghi vào lịch sử tố tụng Việt Nam, khi lần đầu tiên, một Thủ tướng bị... kiện.

Không biết cái Toà án Nhân dân Hà Nội, nơi thụ lý đơn kiện của gã, sẽ làm gì với cái thứ mà họ nhận được từ một người mang tên Cù Huy Hà Vũ vào cái ngày bình-thường-nhưng-đặc-biệt ấy. Cũng không biết rồi gã sẽ thắng hay sẽ thua, nhưng với qủa này, gã chắc chắn đóng đinh mình vào một trong hai chức danh: hoặc là một gã luật sư lẩn thẩn, hoặc là một gã luật sư lớn nhất từ trước tới nay ở VN. Viết đến đây tôi thấy hơi tiếc cho gã khi gã đã không đi giám định tâm thần trước, để ngoài đơn kiện thì còn gửi kèm theo cái giấy giám định tâm thần, như một lời khẳng định "tôi viết đơn này trong trạng thái hoàn toàn minh mẫn..." - dòng chữ mà chắc gã cũng thuộc lòng ở mỗi chúc thư mà một luật sư phải soạn thảo.

Không hiểu sao khi đọc cái đơn, tôi lại nhớ đến một thuật ngữ/case study hay đuợc dùng trong game theory là "thế lưỡng nan của người tù" (prisons' dilemma). Có một người đang ở trong thế đó.

SGTT & Lối sống

Trong lúc nhiều tờ báo mạng đang đi xuống về mọi mặt, thì tờ SGTT ngày càng nổi lên như một trong những tờ báo đáng để đọc, đáng để đánh dấu đọc mỗi ngày.

SGTT đáng đọc là vì nó ngày càng chứng tỏ là một trong những tờ báo hiếm hoi dám tiên phong động đến những vấn đề gai góc & nhạy cảm mà nhiều báo không dám đăng, hoặc nếu có thì cũng chỉ là đi sau.

Hơn thế nữa, SGTT cũng có nhiều bài viết ngắn, nhưng giản dị và thú vị về nhiều khía cạnh của cuộc sống trên mọi miền đất nước, chứ không chỉ chăm chăm vào việc "tiếp thị" cho những thứ thuộc về "Sài Gòn" như cái tên của nó.

Hôm nay là ngày đầu tiên tờ báo này ra mắt một chuyên mục mới: Lối sống, với bài viết đầu tiên cũng tương đối ấn tượng: "Sống đẹp đồng nghĩa với sống chậm". Xin trích dẫn một vài đoạn dưới đây:

Chúng ta không thể chơi những thứ không thuộc về mình. Trở lại với chính mình bắt đầu từ nguyên tắc của sự cân bằng. Mọi stress từ quan hệ, tâm lý, công việc, đều do mất cân bằng, kể cả sướng quá, giàu quá cũng bị stress. Sống đúng, sống đẹp, trước hết là sống cân bằng. Muốn thế, phải hiểu và nghe được chính mình, sống thực với chính mình, mới hiểu được mọi người, mọi thứ mới hài hoà. Bản năng cộng với tri thức, văn hoá sẽ giúp ta hiểu được mình, để có thể sống thật, chơi thật, chơi một cách tự trọng, tôn trọng người khác. Mà đã là văn hóa thì cần phải có thời gian, nếu không, chỉ là đồ giả. Chơi thật trước tiên cần tri thức, sau đó mới là tiền, là thời gian, là đam mê. Chơi thật cũng là một cách học. Vì trong quá trình chơi, tri thức, văn hoá sẽ được nâng lên.

Tôi tự mình kiểm soát được mọi thứ nhờ tâm tĩnh. Quan trọng nhất là giữ được cái gốc, đó là gia đình. Mình phải biết yêu gia đình, chăm sóc, hy sinh, vun vén hàng ngày, để ý đến từng chi tiết, không thể mặc kệ được. Gia đình chiếm một nửa thời gian của tôi. Gia đình gắn với mình cả đời, không thể thể nghiệm được. Hơn ai hết, tôi hiểu phần lớn những cái người ta theo đuổi không thực sự cần cho mình, mà vì người khác. Sự lo toan về tiền bạc hiện rõ trên khuôn mặt con người, nhưng thực sự cuộc sống cần vật chất không nhiều lắm. Tinh thần quan trọng hơn, điều đó không dễ nhận ra. Tôi luôn giữ khoảng cách, tránh bị tác động trực tiếp bởi những quan hệ không cần thiết. Cực chẳng đã tôi mới phải ra phố, bạn bè thân thường rủ đến nhà. Tôi có rất ít bạn thân, nhưng là những người thú vị lắm. Bạn tôi, Võ Thiện Thanh, cũng là người theo chủ nghĩa gia đình, sống chậm, không xem tivi, chỉ đọc báo mạng.

Chỉ có gia đình mới là giềng mối quan trọng để gìn giữ những hệ giá trị đã bị lãng quên, để biết giá trị của riêng mình, gia đình mình, dân tộc mình. Hãy trở lại với đời sống bình thường, những điều rất cũ, trở lại những giá trị bản thân. Người ta cần nhiều thời gian hơn để sống, chứ không phải để chết, tại sao chúng ta cứ lao về phía trước? Sống đẹp đồng nghĩa với sống chậm. Hạnh phúc chính là chấp nhận sự cân bằng. Hãy chấp nhận hoạ phúc như nhau, hãy là bầu trời, đừng là những đám mây, đó chính là tinh thần của yoga. Hiểu được như thế thì mọi điều đều đơn giản. Trong sự nghỉ ngơi, quan điểm của tôi là càng gần tự nhiên càng tốt. Tôi thích những loại cây mộc mạc, những vùng núi hoang dã. Khi gia đình có cuộc sống như vậy, trẻ con cũng là những “chiến sĩ bảo vệ môi trường”, biết yêu thiên nhiên, nâng niu cây cỏ, thương yêu thú vật…

Những người đàn ông hãy trở về nhà vào những bữa cơm chiều, và những người phụ nữ hãy vào bếp để nấu những món ăn của tình yêu thương cho chồng con, cho bạn bè, chứ đừng xây bếp đẹp chỉ để… ôsin nấu. Tôi tin chỉ cần như thế thôi thì sự giả dối đã giảm đi một nửa.

Đó là những quan niệm sống của Phạm Hoàng Nam - người được chọn phỏng vấn trong chuyên mục Lối sống tuần này.

The Doors, Jim Morrison & Light My Fire

Hôm nay nhớ đến "đội" này, post lên đây cho khỏi quên. Bài viết sau.

Short version,

Long version,

... Another long version

Light My Fire video_0001
Uploaded by Teskey88. - Independent web videos.

... & Live Concert

... The End

Ông nghị Dương Trung Quốc, 26/5/09

Xuất sắc: ngắn gọn, rõ ràng, nhiệt huyết, câu từ khúc chiết và sự đề cập đặc biệt thẳng thắn, những câu hỏi không dễ trả lời.

 

Hoa cúc vàng (*)

Bà xã chuyển blog, thành ra có dịp đọc lại entry Hoa cúc vàng.

Thanh Tùng là một trong số ít những nhạc sĩ Việt mà mình quan tâm. Ông là một người lịch thiệp, hẳn thế rồi, cả trong giao tiếp cũng như trong âm nhạc.

Nhạc Thanh Tùng có một điểm rất đặc biệt: mình không thấy Thanh Tùng đưa vào đó những chất liệu dân gian, như kiểu Phó Đức Phương làm với Hồ Núi Cốc hay Trên Đỉnh Phù Vân, nhưng nghe bài nào cũng rõ ra là nhạc Việt.

Đó là do phần lời trong các ca khúc của ông thấm đẫm tâm hồn Việt, hơi thở của phố thị Việt qua từng câu hát: khu vườn, giọt nắng, cây khế, lá hoa rơi, bậc thềm, góc phố nhỏ, đường phố biển, mưa ngâu, tà áo dài,...

"Hoa Cúc Vàng" cũng là một ca khúc như thế, mặc dù nó là một sáng tác mới (2008) của ông, sau rất nhiều năm "im hơi lặng tiếng". Cho nên, nếu có không trực tiếp được nghe ông hát trong đêm diễn ở Nhà hát Lớn Hà Nội, ta vẫn có thể nhận ra đó là Thanh Tùng.

Rất nhiều người sau khi nghe "Hoa Cúc Vàng" đều đã liên tưởng hoặc nhớ đến "Một Mình" - một sáng tác khác cũng rất nổi tiếng của ông.

Trong đêm diễn hôm đó, Thanh Tùng đã quá yếu, đến mức ông không thể ra sân khấu mà phải đứng hát trong cánh gà. Thật xúc động khi tưởng tuợng cảnh một gã trai lịch thiệp ga lăng thuở nào, nay phải đứng trong cánh gà với hai người xốc nách hai bên, tay run run cầm tờ giấy chép lời bài hát, rồi "phều phào" nhả ra từng con chữ của tình yêu: "Đêm qua Em vừa đến/Sao chưa ghé qua nhà/Sao chưa về để thăm anh/Anh nhớ em nhiều lắm đấy"... 

Phải nói thêm rằng "phều phào" ở trên không phải là nghiã xấu, mà mình còn thích thế là khác, cũng giống như khi nghe Ray Charles già khú đế song ca cùng Elton John bài Sorry Seems To Be the Hardest Word khi thực hiện đĩa Genius Loves Company; hay như khi nghe gạo cội country Willie Nelson "thở không ra hơi" bài Night Life cùng cây ghi ta cũng "phều phào" không kém B.B. King. Chỉ có điều, thấy có gì đó thật buồn khi so sánh hình ảnh ở trên với cách đây hơn chục năm, khi Thanh Tùng, cũng tay cầm tờ giấy nhàu nát, tay cầm mic, ngồi lên cái bục trên sân khấu và song ca bài Một Mình với Hồng Nhung.

Hoa cúc vàng

Đêm qua Anh nằm mơ, Anh mơ thấy Em về. Ta lại ngồi bên nhau, nghe gió lay cành khế/Đêm qua Anh nằm mơ, Anh mơ thấy Em về. Anh lại ngồi bên Em, chờ con nắng ghé qua thềm/Đêm qua Anh nằm mơ, Anh mơ thấy Em về. Khi Anh tuổi đôi mươi, em mới lên mười tám/Trong tim em ngập nắng, mang theo đóa cúc vàng. Em tặng mùa thu sang, mùa thu bỗng hoá thiên đường.

Chorus: Muốn nói với em rằng/Trái tim này mong manh/Vẫn mong Em về/Dù bao tháng ngày, dù hoa đã phai tàn/Dù mùa thu đi mãi (đi mãi)/Mãi mãi không nơi nào/Với Anh là xa xôi/Dẫu nơi chân trời/Dù xa bốn biển, rồi Anh sẽ đi tìm/Tìm lại bóng dáng Em.

Đêm qua Em vừa đến, sao chưa ghé qua nhà, sao chưa về để thăm Anh/Anh nhớ Em nhiều lắm đấy/Bâng khuâng trong vườn nắng, cô đơn khóm cúc vàng, đang chờ mùa thu sang/Chờ cho đến lúc phai tàn./.

(*) Viết xong bài này mới phát hiện ra một điểm thú vị: bà xã viết bài trên ngày 21/5/2008, còn bài này mình viết xong ngày 22/5/2009. Sớm chút nữa thì vừa tròn một năm.  

Download: 

Sorry Seems To Be The Hardest Word (Ray Charles & Elton John)

Night Life (Willie Nelson & B.B. King)