Tư duy Kinh tế Việt Nam 1975-1989

Tối nay đã đọc được 50 trang của cuốn sách. Quả là không phí tiền khi nghe lời quảng cáo của bác Osin, còn bác Đặng Phong thì đúng là "danh bất hư truyền". 

Đúc rút sơ bộ được 2 vấn đề:

#1: Không phải mọi quảng cáo đều đi quá xa so với sự thật. Quan trọng là người quảng cáo là người như thế nào.

#2: Lịch sử không phải là một cái gì quá khô khan. Quan trọng là người kể lại nó là người như thế nào.

Đọc Lịch sử kinh tế, lại chôm được một đoạn thơ của Marxim Gorki về CON NGƯỜI:

Đi một mình trong sương mờ của những sai lầm

Đạp lên trên tro tàn của những định kiến cũ kỹ

Sau lưng là bụi tàn của những đám mây nặng trĩu đã thuộc về quá khứ

Trước mặt là bao nhiêu điều nan giải đang chờ đón lạnh lùng

Những điều nan giải là hằng hà sa số

Như những vì sao trong đáy thẳm của bầu trời

Và đường đi của con người là vô tận

Rẽ ngang

Một buổi tối mệt mỏi, muốn đi ngủ sớm nhưng đầu lại quá tỉnh táo. Làm gì nhỉ? Internet thôi. Này nhé: không cần phải bật đèn như đọc sách, dễ ảnh hưởng đến mọi người xung quanh. Thông tin thì đầy ắp và là multimedia, lại có thể kết nối dễ dàng với cộng đồng bên ngoài mà không gây tiếng động như điện thoại.

Internet quả là một phương tiện phù hợp cho những buổi đêm như thế này. Và tốn thời gian, đương nhiên.

Cho nên, nếu giả sử nhà nghèo ngày xưa mà đã được trang bị đầy đủ cả laptop & kết nối internet thì cho dù ban ngày họ có ăn nhiều khoai đến đâu, có lẽ cũng không đến nỗi đông con như một chuyện cười nào đó kể lại.

Chợt nhận ra, internet có thể đã là một "big potential threat" đối với sex.

Như thường lệ, lò dò vào FB xem các đồng chí trong friend list đang làm gì, thì đây, một bạn đang nghe "Canon in D".

Ồ, bạn nghe Canon in D thì mình nghe Adagio in C minor vậy. Và thế là rẽ ngay sang với Yanni rồi đắm chìm vào thế giới âm thanh đầy quyến rũ của ông.

Lâu lắm rồi không nghe lại Yanni, nhưng cảm giác nghe vẫn như lần đầu: ấn tượng, đặc biệt phù hợp để xoa dịu những cơn đau, cả về thể chất và tinh thần.

Đĩa nào của Yanni cũng nghe được, nhưng thích nhất vẫn là các đĩa DVD trình diễn Live, tại những Di sản của thế giới: Taj Mahal, Tử Cấm Thành và Acropolis. Đó là những buổi hoà nhạc ĐẸP về mọi mặt: ý tưởng, âm nhạc và ánh sáng.

# 1: Nightingale, bản nhạc gắn chặt mình với Yanni, và cũng đáng nhớ nhất. Mình nghe bài này lần đầu trong bộ phim Đường về nhà của Trương Nghệ Mưu. Phim Đường về nhà thì hẳn là hay rồi, nhưng cái mình nhớ nhất sau khi xem không phải là nội dung bộ phim, mà chính là bản nhạc nền. Lúc đó mình cứ nghĩ Tàu mà làm nhạc phim hay thế, và rồi sau này rất hể hả khi phát hiện ra bác Trương đã lấy nhạc cuả Yanni làm soundtrack cho phim của mình. Ah, thì ra Tàu cũng thường thôi. Nhạc Tàu chưa bao giờ lọt cái lỗ tai trâu của mình. Cho đến giờ vẫn vậy. Nhưng mình nhầm lẫn cũng là phải, vì lúc đó (vào khoảng năm 2001) đã biết Yanni là gì đâu, chưa kể chất liệu nhạc lại rặt "Tàu" và mãi sau này khi xem DVD Tribute mới hiểu tại sao lại thế qua lời giới thiệu của Yanni ngay trước lúc trình diễn Nightingale tại Tử Cấm Thành. 

# 2: Adagio in C Minor, Taj Mahal

# 3: Within Attraction, Acropolis

 

Xem và nghe những buổi hoà nhạc như thế này, mới thấy thèm được hiện diện tại những sự kiện đó, như những gì mà Arnan Anassian - chỉ huy dàn nhạc của cả ba buổi biểu diễn đã nói: "It doesn't feel the same. It doesn't smell the same". "It's hard to put it in a nutshell. It was a life-changing experience".

Vài dòng vụn

Bắt chiếc anh Quốc Bảo, mình cũng có vài dòng vụn:

- Bắt đầu tháng 10 & Quý IV bằng một chuỗi những hỷ nộ ái ố. Quá nhiều cung bậc tình cảm cho một ngày.

- Có quá nhiều việc đang chờ đợi ở phía trước. Cần nhất là sự tập trung. 

- Quên khuấy mất sinh nhật của một người em họ, trong khi quà thì đã có rồi.

- Bác Osin lăng xê GS Đặng Phong kinh quá, thành ra đã mua cuốn "Tư duy Kinh tế Việt Nam...", mặc dù trước khi đọc bài của bác Osin thì mình cũng đã nâng lên đặt xuống cuốn này vài lần, nhưng không hiểu sao lại thôi không mua. Vậy nhưng vẫn chưa đọc. Danh sách cần-phải-đọc ngày càng dài thêm.

- Chưa biết mua gì làm quà Trung thu cho hai ông con. Hàng có xuất xứ Trung Quốc chắc chắn đã bị loại, thành ra càng khó chọn. -:)

- Lại một weekend kín đặc, không được nghỉ.

- Thèm ngồi cà phê.

- Lướt qua các tin chính trên VNN, nhớ Huế. Miền Trung vất vả quá.

- Nhân ngày 1/10, hai bác Osin & Xuân Bình chơi "song kiếm hợp bích" về Trung Quốc, trong khi VNN có bàn tròn trực tuyến với Đại sứ TQ tại VN, ông Tôn Quốc Trường.

- Rất ghét các sản phẩm của Yahoo, từ mail, search, blog cho đến messenger, nhưng Flickr quả là một sản phẩm tuyệt vời. Đã quyết định gắn bó với Flickr.

Thank you for the music

Khởi đầu là trang SGTT.

Đang trong lúc mọi nơi sôi sục lên vì vụ giải tán IDS thì trang này lại làm một bài dài phỏng vấn bác Phạm Duy Hiển về... lối sống. Đã thế lại còn ghi chú rất rõ ràng rằng ông là "cựu" thành viên IDS.

Nghĩ một lúc cũng thấy logic, vì sống thì phải cãi. Do đó, "lối tranh cãi" hay nôm na là cãi theo kiểu gì cũng là một phần của lối sống. Vì thế, mục Giá trị sống của SGTT cho chạy feature về một thành viên của một cái viện chuyên về cãi, cho dù cái viện đó giờ đã tự giải tán, thì cũng là hợp với lẽ tự nhiên.

Trong bài, bác Hiển có nói một câu tự trào làm mình ngạc nhiên: "Từ lúc nghỉ hưu mình thật sự được tự do. Tự do làm việc, nghỉ ngơi, giao tiếp, nhưng trên hết là tự do cô đơn trong cái không gian học thuật nhỏ bé của mình".

Có lẽ, sau hàng nghìn năm bắc thuộc, "tự do" đã trở thành ham muốn bậc nhất, đến mức ham muốn đó đã ngấm vào máu thịt của mọi người dân Việt. Đến mức hai chữ Tự do đã trở thành một phần trong Slogan của nước Việt bây giờ, thậm chí còn đứng trước cả Hạnh phúc, như một điều kiện cần phải có cho Hạnh phúc.

Vậy mà phải đến lúc nghỉ hưu mới có được tự do "thật sự". Như thế nghĩa là suốt mấy chục năm chưa nghỉ hưu, một nhà khoa học đáng kính như Giáo sư Hiển không được thực sự tự do, hiểu như lập luận ở trên là chưa có hạnh phúc thực sự? Trớ trêu là ở một đất nước tuy nghèo nhưng được đánh giá là một trong những nơi mà con người ở đó cảm thấy hạnh phúc nhất thế giới, cái tiền đề cho hạnh phúc lại chưa được "thật sự".

Nhưng thôi, đến như bác Hiển mà còn phải chấp nhận như vậy, thì cái sự thiếu tự do của mình âu cũng là lẽ thường tình, "có gì mà phải ngợi", đúng không?

Nhưng mình chỉ ngạc nhiên là bác Hiển dùng chữ hay quá: "tự do cô đơn". Từ trước đến giờ mình cứ nghĩ, cứ đánh đồng sự tự do và sự cô đơn, cho rằng tự do hay cô đơn thì cũng là một mà thôi, và cô đơn chính là một biểu hiện của sự tự do, nhưng là một biểu hiện đối lập. Nếu như hầu hết con người sợ hãi sự cô đơn, thì tự do lại chính là trạng thái mà người ta mong đạt được nhất.

Nói vậy thôi chứ nhiều lúc có những gã lại không muốn được tự do, lại muốn ràng buộc mình vào một mối quan hệ nào đấy: quan hệ yêu đương. Gì chứ đang yêu (ràng buộc) mà bị bỏ rơi (được tự do) thì chán ốm. Chán đến nỗi Freddie Mercury đã phải nêu một tuyên ngôn bất hủ về sự tự do trong câu mở đầu của bài It's a Hard Life: "I don't want my freedom" và rồi nối tiếp ngay sau đó: "There's no reasons for living with a broken heart". Có tự do dưng mà tim vỡ rồi thì sống làm qué gì nữa, nhỉ.

Sở dĩ đọc câu nói của bác Hiển, mình lại nhớ ngay đến Queen với It's a Hard Life với câu mở đầu như trên chính là vì, đã có một thời gian dài cách đây rất lâu, mình đã nghĩ như vậy: I don't want my freedom.

Chợt nhớ ra rằng mình lớn lên bằng mồ hôi nước mắt của bố mẹ, nhưng âm nhạc chính là cái đã cưu mang mình, một thứ "shelter from the storm", như Bob Dylan đã hát thế. Có lẽ hôm nào cũng phải làm một bài tổng kết lại xem âm nhạc đã cho mình những gì. Có nhiều thứ, nhưng chắc chắn là nặng nợ.

Vì vậy, chẳng có lý do gì để không nói "Thank you for the music", nhỉ? Thì đây:

Thank you for the music, the songs I'm singing

Thanks for all the joys they're bringing

Who can live without it, I ask with all honesty

What would life be?

Without a song or a dance what are we?

So I say: Thank you for the music, for giving it to me.

Ghi chú: Bấm vào các chữ có hyperlink để đọc, nghe và xem chi tiết.

What The Fuck Is Social Media

Thêm một slide show đáng để tham khảo:

What The Fuck Is Social Media

View more documents from Kıvan� �nder.

Nếu có thể gọi tên một giấc mơ

Cách đây không lâu, giới mê xe Hà Nội được một phen “lác mắt” khi thấy một chiếc Vespa Ape chạy trên đường. Người cầm lái và cũng là chủ nhân của chiếc xe lạ mắt đó, không ai khác chính là anh Hiếu “Vespa” – một người “khét tiếng” trong giới chơi xe ở Việt Nam.

Chiếc xe làm dấy lên một cơn thèm khát mãnh liệt với tất cả những ai đam mê xe cổ. Nó là một cơn thèm mãnh liệt, một cơn khát không bao giờ được thoả mãn, vì đó là chiếc Ape duy nhất tại Việt Nam – được sản xuất từ năm 1956. Và hiện tại thì chính phủ Việt Nam không cho phép nhập khẩu xe cũ. Cho nên, về cơ bản, nếu có thích thì chúng ta cũng chỉ “kính nhi viễn chi” với dớt dãi lòng thòng mà thôi. 

Tuy nhiên gần đây Piaggio đã mở ra một hy vọng mới: Vespa APE Calessino.

Trong suốt quá trình tồn tại và phát triển, hình ảnh những chiếc xe ba bánh từng gắn liền với cuộc sống của những người dân lao động.  Giờ đây, Piaggio Vespa APE Calessino chính thức xuất hiện với một vị thế của một huyền thoại và vị trí của một chiếc xe ba bánh mui trần tuyệt đẹp và đậm chất lãng mạn.

Không còn tồn tại với "kiếp lao động" như bậc tiền bối của mình, Piaggio Vespa APE Calessino là phiên bản đặc biệt do Piaggio Italia sản xuất và được bán tại Vương quốc Anh thông qua Perodua, công ty chuyên cung cấp những chiếc xe máy ba bánh của Piaggio.

Chỉ với 999 chiếc được sản xuất, Piaggio Vespa APE Calessino sở hữu vẻ đẹp của một chiếc xe ba bánh mui trần lịch lãm và thanh thoát. "Chất chơi" toát ra từ những chi tiết của chiếc xe như bộ ba lốp mặt bên trắng muốt. Cụm mui và cửa xe bằng vải mềm căng trên khung Inox bóng loáng và chắc khỏe. Phía đuôi xe, đẳng cấp của Piaggio Vespa APE Calessino được thể hiện qua những gờ chìm được ốp gỗ. Đặc biệt phía cuối đuôi xe đính tem với dòng chữ Ape Calessino phiên bản đặc biệt kèm theo số series xe sản xuất.

Piaggio Vespa APE Calessino có khả năng chở tới 3 hành khách và một người lái nhờ cụm ghế sau có kích thước rộng. Tính an toàn được thể hiện nhờ có dây đai an toàn như trên ô tô. Phía trên cụm cabin cho người lái là một bảng táp lô rộng rãi với hai khay chứa đồ cá nhân có kích thước lớn. Điểm xuyết trên đó là những cụm đồng hồ hiển thị tình trạng xe khi vận hành được bố trí đơn giản và tiện dụng. Chiếc xe còn có hệ thống cần gạt nước cho kính lái. Ngoài ra hệ thống chiếu sáng của Piaggio Vespa APE Calessino còn được cải tiến với hai đèn pha có kích thước lớn được đặt theo vị trí như kiểu đèn pha trên ô tô.

Piaggio Vespa APE Calessino được bán ra thị trường với ba phiên bản động cơ: 50 phân khối, 218 phân khối chạy nhiên liệu xăng và đặc biệt là động cơ Diesel 422 phân khối. Cả 3 loại động cơ này đều dùng kiểu hộp số 5 cấp, côn tay. Với phiên bản máy dầu Diesel 422cc, Piaggio Vespa APE Calessino có tổng trọng lượng ở mức 615kg, bình chứa nhiên liệu có thể tích 10,5 lít và tốc độ tối đa có thể đạt được là 56km/h.

Tuy nhiên, dù cho mơ ước có trở nên hiện thực hơn, tất cả những gì mình có thể làm vẫn là “kính nhi viễn chi” vì giá xuất xưởng của Calessino vào khoảng... 28.000 USD.

Nếu có thể gọi tên một giấc mơ, thì với tôi, đó chính là Piaggio Vespa APE Calessino.

Còn gì đẹp bằng một buổi sáng thu vàng rực rỡ như sáng nay, cả nhà chở nhau trên chiếc APE đi ăn sáng rồi lang thang cà phê cà pháo, nhỉ?

Ví von

Một số đoạn "ví von" tương đối thú vị, tình cờ đều được đọc trong ngày hôm qua, nên tập trung hết lại trong post này.

1. Là chị Đoàn Minh Phượng, viết về thơ mà cứ như thể đang viết về chụp ảnh, hoặc giả là dạo này mình quan tâm đến chụp ảnh nhiều hơn bình thường, nên dễ nhận ra hơn chăng? Đây là một đoạn định nghĩa về thơ Haiku của một nhà thơ rất nổi tiếng của Nhật bản, Basho (dịch ra tiếng Việt có nghĩa là "Chuối", -:)).

Thơ theo cách hiểu của chúng ta, luôn có một dòng chảy (tiến trình). Thơ kể lại một câu chuyện, một kinh nghiệm, một mạch suy tưởng. Haiku không có những thứ trên. Một bài thơ haiku hoàn toàn nằm trong một khoảnh khắc của hiện tại. Người làm thơ haiku không đem vào thơ hoài niệm, hoặc ước mơ.

Theo nghĩa đó, một bài thơ Haiku chính xác là mục đích của việc chụp ảnh. Kể cũng thú vị.

2. Blogger Apo có một bản Presentation tương đối thú vị, là Vietnam Digital Landscape 2009, về chủ đề digital marketing. Slide này có nhiều thông tin, buồn và vui: vui cho giới marketing là lượng người dành thời gian cho internet ngày càng tăng lên, nhưng buồn cho mình là chính vì lẽ đó mà số lượng người dành thời gian cho tivi ngày càng giảm, -:). Buồn vui lẫn lộn, nhưng ngạc nhiên là một trích dẫn của Apo: phát biểu của Avinash Kaushik thuộc bộ phận Google Analytics:

"Social Media is like teen sex.

Everyone wants to do it. Nobody knows how.

When it's finally done there is surprise it's not better."

Vietnam Digital Landscape 2009

View more documents from Hieu Nguyen.

3. Lại là SGTT. Trên trang này hôm qua có bài "Quanh một đĩa mì ống". Bài viết không nổi bật lắm nhưng có dẫn một câu ngạn ngữ/ví von của người Ý: "Hôn nhân cũng như mì ống, phải ăn nóng mới ngon". Nói vậy thôi chứ trời cứ nắng nóng như hôm qua mà bắt ăn mì ống nóng thì cũng "toát mồ hôi" lắm, nhỉ.

Bonus: SGTT vẫn được mình đánh giá là một trong những tờ rất "sáng tạo", liên tục ra những phụ bản rất tuyệt, chẳng hạn như "Kiến trúc&Đời sống", SGTT TV với những thước phim theo kiểu Discovery, cuộc hành trình Ẩm thực xuyên Việt do Nguyễn Duy cầm trịch, chuyên mục Giá trị sống và gần đây nhất, bộ Lịch 365 ngày ngon cho năm 2010.

Lại nói tiếp về Đạo đức trong kinh doanh

Hôm trước có trích dẫn vài phát biểu của Luật sư Nguyễn Ngọc Bích về Đạo đức trong kinh doanh, có người đọc bảo "Trừu tượng quá". Thành ra hôm nay phải quay trở lại với một "trích đoạn" khác, đơn giản, trực quan và có nhiều "tính Việt" hơn:

Chữ tín ở đời là tấm chứng minh thư cần thiết đầu tiên của mỗi con người. Có chữ tín rồi, người ta sống mà không cần hứa hẹn gì, vì bản thân chữ tín trong đã to hơn mọi lời hứa.

Cam kết bằng văn bản là lùi một phần trước chữ tín.

Hứa bằng lời là lùi hai bước.

Thề  trước chữ tín là lùi ba bước.

Làm cả ba việc trên đã cam kết, đã hứa, đã thề mà đều không theo được là thất tín.

Thất tín thì dẫn đến bất tín. Đừng trách những lời mắng mỏ lên án sự bất tín. Nếu tấm thẻ đầu tiên để làm người chưa có thì còn mong làm nổi việc gì tử tế ở đời!

Cho nên tôi thành thực kính phục anh bạn tôi đã cúi xuống xin lỗi đứa con bốn tuổi khi anh hứa mua cho nó con gấu bông hôm sinh nhật mà anh trót quên. Anh đã phải “vui lòng” chấp nhận khi nó cáu giận hét toáng lên “con ghét bố” cho dù anh đã xin lỗi. Mẹ mắng nó “con không được hư với bố”. Nó quặc lại “là bố hư, không phải con”! Câu mắng của mẹ nó chỉ đúng một phần nhỏ vì bà chưa hiểu sâu sắc sự thất tín tệ hại nhường nào đến niềm tin!

Cha ông ta bảo “lời nói đọi máu”, đọi là cái bát. Bát máu là sinh mạng, hiểu theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng.

Làng Nành quê tôi có nghề buôn. Chuyện cũ của làng còn để lại, có một nhà buôn trong làng lấy hàng của ông khách Tàu năm vài ba đợt. Cứ lần giao hàng lại thanh toán lô hàng trước. Bà là một nhà buôn to, mỗi lần nhận hàng trị giá cả trăm ngàn lạng bạc. Một lần cuối giao một lô hàng lớn, rồi ông khách Tàu ra đi không một lần trở lại. Chờ một, hai năm rồi qua mười năm sau vẫn biệt vô âm tín, bà nhẩm số vốn cộng lãi đã dôi ra nhiều phần. Sau chắc rằng ông khách nọ gặp tai nạn gì không còn trên đời nữa nên bà dùng toàn bộ số tiền đó xây lên một ngôi chùa. Đó là Giác Diên tự(*), và dựng tượng ông trong chùa (đấy là ngôi chùa tư duy nhất ở xóm Đỉnh Thượng (xóm 7) của cụ Bá Dinh), để tôn vinh chữ tín trong nghề buôn của người Nành. Tiếc rằng ngôi chùa đó sau bị đổ nát, không còn đến ngày nay để chúng ta cùng chiêm bái.

Trên chục năm trước, một lần về quê tôi thấy một khách đến trả tiền hàng đứa cháu. Bà ấy  quăng cái bao tải tiền xuống nền nhà bảo “đây, mười triệu tất cả” rồi không cả ngồi uống nước, te tái đi ngay. Tôi bảo chưa đếm sao biết là mười triệu? thì cháu tôi cười: mình đếm xong, thừa trả lại, thiếu thì bảo họ đưa sau, lệ thế rồi mà.

Một làng buôn lấy chữ tín làm đầu, không khế ước, không văn tự làm bằng nên sự tồn tại lâu bền là có cái lí của nó.

Để có cái lí ấy, có khi cả quốc gia phải học cách ứng xử với chữ tín của một làng. Làng ấy, những người buôn ít chữ nghĩa lắm, chỉ có mỗi chữ tín nằm trong tâm khảm họ.

Theo bài "Chữ Tín" của bác Đỗ Đức/blogger Đông Ngàn. Bài đã được đăng trên TT&VH ngày 27/12/2008. Trong bài có dùng một chuyện kể lấy từ cuốn "Chuyện cũ làng Nành" của cụ Nguyễn Khắc Quýnh, Nxb Dân tộc, 2004. Làng Nành trong chuyện thuộc xã Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội.